Usunięty przez pomyłkę folder ze zdjęciami, sformatowany pendrive, praca dyplomowa, która zniknęła po awarii – w wielu takich sytuacjach dane da się jeszcze odzyskać. Kluczowe są dwie rzeczy: szybka reakcja i niezapisywanie niczego nowego na nośniku, z którego zniknęły pliki. Ten poradnik prowadzi od najprostszych, darmowych metod do programów do odzyskiwania danych.

Zanim zaczniesz: przestań zapisywać na tym nośniku

Gdy usuwasz plik, system zwykle nie kasuje od razu jego zawartości – oznacza jedynie zajmowane przez niego miejsce jako wolne. Dane fizycznie pozostają na nośniku, dopóki nie zostaną nadpisane nowymi. Dlatego:

Krok 1: Sprawdź Kosz

Brzmi banalnie, ale to najczęstsze rozwiązanie. W Windows pliki usunięte klawiszem Delete z dysku wewnętrznego trafiają do Kosza, skąd przywrócisz je opcją „Przywróć”. W macOS odpowiednikiem jest Kosz w Docku i opcja „Odłóż z powrotem”.

Są jednak wyjątki: pliki usunięte skrótem Shift+Delete omijają Kosz, a w Windows pliki skasowane z pendrive'a lub karty pamięci zazwyczaj są usuwane od razu, bez Kosza. W takiej sytuacji przejdź do kolejnych kroków.

Krok 2: Kopie zapasowe, poprzednie wersje i chmura

Krok 3: Ustal, z jakim nośnikiem masz do czynienia

Szanse na odzyskanie danych zależą od rodzaju nośnika:

Krok 4: Darmowe programy do odzyskiwania danych

Program instaluj i uruchamiaj z innego dysku niż ten, z którego odzyskujesz. Odzyskane pliki również zapisuj na innym nośniku.

Windows File Recovery (Microsoft)

Bezpłatne narzędzie Microsoftu dostępne w Microsoft Store dla Windows 10 i 11. Działa w wierszu poleceń (polecenie winfr), co może odstraszać, ale dokumentacja Microsoftu zawiera gotowe przykłady. Obsługuje dyski wewnętrzne, pendrive'y i karty pamięci. Przykładowo polecenie winfr C: E: /regular /n *.docx szuka usuniętych plików DOCX na dysku C: i zapisuje znalezione pliki na dysku E:.

PhotoRec i TestDisk

Dwa darmowe, otwartoźródłowe narzędzia od CGSecurity, działające na Windows, macOS i Linuksie. PhotoRec odzyskuje pliki na podstawie ich sygnatur (zdjęcia, dokumenty, filmy, archiwa) nawet wtedy, gdy system plików jest uszkodzony lub nośnik został sformatowany – zwykle jednak nie przywraca oryginalnych nazw plików i struktury folderów. TestDisk służy do odzyskiwania utraconych partycji i naprawy struktur dysku. Interfejs jest tekstowy, ale program prowadzi użytkownika krok po kroku, a PhotoRec ma też prostą nakładkę graficzną (QPhotoRec).

Recuva

Znany program dla Windows z prostym kreatorem, wydawany przez twórców CCleanera. Wersja darmowa wystarcza do większości domowych zastosowań. Nie jest aktualizowany tak często jak kiedyś, ale wciąż bywa pomocny przy niedawno usuniętych plikach z dysków HDD i pendrive'ów.

Krok 5: Program z wygodnym interfejsem – Wondershare Recoverit

Jeśli darmowe narzędzia wydają się zbyt techniczne albo nie znalazły plików, możesz sięgnąć po komercyjny program z interfejsem graficznym. Jednym z nich jest Wondershare Recoverit, dostępny na Windows i macOS. Program skanuje dyski wewnętrzne i zewnętrzne, pendrive'y oraz karty pamięci, oferuje szybkie i głębokie skanowanie, a także podgląd znalezionych plików przed ich przywróceniem.

Wersja darmowa pozwala przeskanować nośnik i zobaczyć, co da się odzyskać, ale ma ograniczenia, m.in. dotyczące ilości odzyskiwanych danych. Pełne odzyskiwanie wymaga płatnej licencji, a dostępne plany i ceny się zmieniają, więc sprawdź je na stronie producenta. Rozsądna kolejność to: najpierw skan i podgląd w wersji darmowej, a zakup dopiero wtedy, gdy widzisz, że potrzebne pliki zostały znalezione i podgląd wygląda poprawnie.

Pamiętaj, że żaden program – darmowy ani płatny – nie gwarantuje odzyskania danych. Jeśli pliki zostały nadpisane albo dysk SSD wykonał TRIM, oprogramowanie może ich nie odnaleźć.

Wondershare Recoverit – program do odzyskiwania usuniętych plików z dysków, pendrive'ów i kart pamięci, z darmowym skanowaniem i podglądem. Sprawdź aktualne warunki u producenta.

Sprawdź ofertę Wondershare (link afiliacyjny)

Sformatowany pendrive lub komunikat „Czy chcesz sformatować dysk?”

Jeśli po podłączeniu pendrive'a Windows prosi o sformatowanie, kliknij „Anuluj”. Taki komunikat zwykle oznacza uszkodzony system plików, a dane mogą wciąż znajdować się na nośniku. Najpierw spróbuj PhotoRec, TestDisk lub programu z interfejsem graficznym. Po szybkim formatowaniu szanse są zwykle znacznie lepsze niż po pełnym, które w nowszych wersjach Windows nadpisuje cały nośnik zerami.

Kiedy nie odzyskiwać danych samodzielnie

W takich przypadkach każde kolejne uruchomienie może pogorszyć sytuację. Odłącz nośnik i skontaktuj się z profesjonalną firmą zajmującą się odzyskiwaniem danych. Zapytaj o koszt diagnozy i o to, czy otrzymasz wycenę przed rozpoczęciem prac. Zaawansowani użytkownicy mogą też najpierw wykonać obraz dysku (np. narzędziem ddrescue) i pracować wyłącznie na kopii.

Jak nie stracić plików w przyszłości

Najskuteczniejszą metodą odzyskiwania danych jest kopia zapasowa. Popularna zasada 3-2-1 mówi: miej 3 kopie ważnych danych, na 2 różnych nośnikach, z czego 1 poza domem (np. w chmurze). W praktyce wystarczy włączona Historia plików lub Time Machine na dysku zewnętrznym oraz synchronizacja najważniejszych folderów z chmurą. Raz na jakiś czas sprawdź, czy z kopii da się faktycznie przywrócić pliki.

Najczęstsze pytania (FAQ)

Czy da się odzyskać pliki usunięte z Kosza?

Często tak, jeśli dane nie zostały jeszcze nadpisane. Na dyskach HDD, pendrive’ach i kartach pamięci szanse są zwykle dobre przy szybkiej reakcji. Na wewnętrznych dyskach SSD z włączonym TRIM odzyskanie bywa niemożliwe.

Czy darmowe programy do odzyskiwania danych są skuteczne?

W wielu prostych przypadkach tak. Windows File Recovery, PhotoRec czy Recuva potrafią odzyskać niedawno usunięte pliki. Programy płatne oferują głównie wygodniejszy interfejs, podgląd plików i dodatkowe funkcje, ale również nie gwarantują sukcesu.

Czy Wondershare Recoverit jest darmowy?

Recoverit ma wersję darmową, która pozwala przeskanować nośnik i podejrzeć znalezione pliki, ale ma ograniczenia. Pełne odzyskiwanie wymaga płatnej licencji. Aktualne plany i ceny sprawdzisz na stronie producenta.

Gdzie zapisywać odzyskane pliki?

Zawsze na innym nośniku niż ten, z którego odzyskujesz. Zapis na ten sam dysk może nadpisać dane, które dopiero próbujesz odzyskać.